Waarop kan de deurwaarder beslag leggen?
De deurwaarder kan bijna op alle goederen beslag leggen. In de wet staan slechts een beperkt aantal uitzonderingen (beslagverboden):
- bed en beddengoed van het gezin en de kleding die ze aan hebben;
- eten en drinken voor het gezin (behoefte voor een maand);
- gereedschappen van ambachtslieden en werklieden, voor hun eigen bedrijf.
Op de koelkast mag dus beslag worden gelegd, maar op de inhoud niet. Deze zeer ouderwetse beslagverboden dateren van 1838 en dienen nodig uitgebreid te worden.
Voor speciale voorzieningen voor gehandicapten (WMO-voorzieningen) geldt overigens wel een beslagverbod.
In Engeland, Duitsland en Frankrijk zijn de beslagverboden wel van deze tijd. Zo geldt in Engeland een beslagverbod voor onder andere tafels, stoelen, een koelkast en zelfs een computer met een waarde tot £ 1000.
Bij een schuldsanering en in de praktijk ook bij een faillissement is de niet bovenmatige inboedel 'vrijgesteld'. Dit zou ook voor beslag op inboedel moeten gelden.
Hiermee zou in veel gevallen voorkomen kunnen worden dat beslag op de inboedel als oneigenlijk drukmiddel kan worden gebruikt om naast een beslag op het inkomen een aanvullende betalingsregeling af te dwingen.
Sociaal raadslieden pleiten in het rapport 'Mensen met schulden in de knel!' voor een modernisering van de beslagverboden. Het kabinet heeft deze aanbeveling deels overgenomen door aan te geven dat de KBvG een richtlijn moet ontwikkelen. Dit is echter niet de oplossing, want het is uiteindelijk de schuldeiser en niet de deurwaarder die bepaalt dat er beslag gelegd moet worden. Er is een wettelijke regeling nodig.
Uitspraken:
Beslag op huisdieren
Een huisdier is juridisch gezien een zaak en dus bijvoorbeeld vergelijkbaar met een eetkamertafel. Bij beslag op de inboedel kan de deurwaarder dus ook beslag op de huisdieren leggen, om deze vervolgens te verkopen.
Een voorbeeld uit de praktijk:
Voor een schuld aan Wehkamp legt de deurwaarder beslag op een aantal spullen in de woonkamer, en:
- een herdershond;
- twee katten;
- twee cavia's.
De eigenaar van de huisdieren is behoorlijk overstuur. Hij houdt van zijn huisdieren.
Je kunt je afvragen of de deurwaarder daadwerkelijk van plan is de huisdieren te verkopen, want de kans dat het wat oplevert is niet zo groot. Maar weinig mensen willen een 'tweedehands' huisdier hebben. Het is niet voor niets dat het dierenasiel overvol zit.
Vanwege de emotionele band met huisdieren is beslaglegging hierop een goed middel om betrokkene onder druk te zetten om zich in allerlei bochten te wringen om de schuld te betalen (vaak door weer nieuwe schulden te maken). Wanneer de deurwaarder al vanaf het begin niet van plan is om tot verkoop over te gaan, wordt beslag op de inboedel als oneigenlijk drukmiddel gebruikt.
Beslag als oneigenlijk drukmiddel
Beslag op de inboedel is voor veel mensen zeer ingrijpend. De deurwaarder is van plan al je noodzakelijke spullen te verkopen. Menigeen zal zich in alle bochten wringen om de schuld te betalen, vaak door weer nieuwe schulden te maken. Er is dan sprake van een toe- in plaats van afname van de schulden.
Bij beslag op de inboedel kan op verschillende momenten sprake zijn van het uitoefenen van oneigenlijke druk:
- Een deurwaarder mag in brieven aangeven van plan te zijn beslag op de inboedel te leggen. Voorwaarde is wel dat hij dit waar kan maken. Er moet dus wel een vonnis of dwangbevel zijn. In de Verordening beroeps- en gedragsregels gerechtsdeurwaarders staat namelijk dat de deurwaarder geen druk mag uitoefen door het aankondigen van maatregelen, welke hij niet daadwerkelijk kan nemen.
- Het komt regelmatig voor dat de deurwaarder in een brief een concrete datum noemt waarop hij beslag op de inboedel komt leggen en vervolgens zonder bericht niet komt opdagen. Kennelijk was de deurwaarder helemaal niet van plan beslag op de inboedel te leggen. Volgens de Kamer voor Gerechtsdeurwaarders (tuchtrechter) dient de deurwaarder te melden wanneer het beslag op de inboedel niet doorgaat.
- Het komt bovendien voor dat de deurwaarder beslag op de inboedel legt, een datum voor verkoop aankondigt en vervolgens zonder bericht niet komt opdagen. Kennelijk is de deurwaarder, bijvoorbeeld vanwege de waarde van de inboedel, helemaal niet van plan om te verkopen. Ook hier geldt dat de Kamer voor Gerechtsdeurwaarders van oordeel is dat de deurwaarder dient door te geven dat de verkoop niet doorgaat.
Beslag op de inboedel is bedoeld om uiteindelijk de goederen te verkopen om daarmee de schuld te voldoen. Uit bovengenoemde voorbeelden blijkt dat verkoop vaak niet de bedoeling is, omdat de waarde onvoldoende is. Dat is een oneigenlijk gebruik van het middel.
Nog twee voorbeelden van het uitoefenen van oneigenlijke druk:
- Er ligt beslag op het inkomen. De deurwaarder stuurt de debiteur een brief dat een aanvullende betalingsregeling afgesloten moet worden, zoniet dat er beslag op de inboedel zal worden gelegd. In feite doorkruist dit de bescherming van de beslagvrije voet.
- De deurwaarder legt in verband met een schuld van een inwonend kind beslag op de spullen in de woonkamer (bankstel, TV e.d.). De ouders worden zo onder druk gezet om de schuld van het kind te betalen.
Het is van belang dat de wet gewijzigd wordt door te regelen dat op gebruikelijke inboedel geen beslag gelegd kan worden. Beslag op de inboedel kan dan minder makkelijk als oneigenlijk drukmiddel gebruikt worden.
Uitspraken:
- Dreigen met beslag, zonder vonnis 1
- Dreigen met beslag, zonder vonnis 2
- Aankondigen beslaglegging met politie en sleutelsmid
- Geen oneigenlijke druk: brief geeft aan wat er kan gaan gebeuren
- Geen oneigenlijke druk: brieven met gebruikelijke teksten
- Deurwaarder moet doorgeven dat beslag op inboedel niet doorgaat 1
- Deurwaarder moet doorgeven dat beslag op inboedel niet doorgaat 2
- Deurwaarder moet doorgeven dat verkoop goederen niet doorgaat
- Deurwaarder moet doorgeven dat beslag of verkoop niet doorgaat, hoeft reden niet te melden
- Deurwaarder moet doorgeven indien beslag of verkoop niet doorgaat
- Meer vergelijkbare uitspraken
Beslag op inboedel buitenproportioneel
Beslag en verkoop inboedel brengt veel deurwaarderskosten met zich mee. Dit betekent dat de opbrengst van de goederen hoog moet zijn, wil na aftrek van deze kosten voldoende overblijven om de vordering geheel of gedeeltelijk te voldoen.
Beslag op inboedel is bovendien een middel dat behoorlijk ingrijpt in de persoonlijke levenssfeer. Als er andere, minder ingrijpende, mogelijkheden zijn om de vordering te innen, ligt het in de reden dat gebruik gemaakt wordt van deze alternatieven.
Beslag op goederen van een te hoge waarde in verhouding tot de hoogte van de vordering kan eveneens buitenproportioneel zijn. Hiervan is bijvoorbeeld sprake indien de deurwaarder voor een geringe vordering beslag op een woning legt. Ook dan dienen minder ingrijpende alternatieven eerst geprobeerd te worden.
Uitspraken:
- Verkoop inboedel gewone huishouding misbruik van bevoegdheid
- Misbruik bevoegdheid openbare verkoop: betaald bedrag hoger dan verwachte opbrengst
- Verbod openbare verkoop ontvanger afgewezen ondanks onderhands bod
- Openbare verkoop huisraad buitenproportioneel
- Verkoop inboedel door ontvanger buitenproportioneel omdat er alternatieven waren
- Waarde inbeslaggenomen zaken niet in verhouding tot het te innen bedrag
- Beslag op onroerende zaak voor een bedrag ad € 133,97 buitenproportioneel
- Kosten beslag inboedel niet in verhouding tot hoofdsom: misbruik van bevoegdheid
- Deurwaarder had opdrachtgever moeten adviseren van beslag inboedel bij 86-jarige af te zien
Voorlopige voorziening WSNP bij beslag inboedel
Wanneer de totstandkoming van een schuldregeling gefrustreerd wordt omdat een schuldeiser beslag op de inboedel (of auto die nodig is voor het werk) legt en dreigt met verkoop, terwijl het de bedoeling is dat er een schuldregeling tot stand komt, kan bij de rechtbank om een voorlopige voorziening WSNP worden gevraagd.
Het verzoek kan worden ingediend:
- tegelijk met een aanvraag wsnp, of;
- wanneer tegen een afwijzing wsnp hoger beroep is ingesteld.
De rechter zal bij de beslissing afwegen:
- de spoedeisendheid;
- het belang van de schuldenaar t.o.v. het belang van de schuldeiser, en;
- de kans dat de aanvraag wsnp wordt gehonoreerd.
Uitspraken:
- Verbod verkoop deel in beslag genomen inboedel vanwege strikt noodzakelijke woninginrichting
- Ondanks dat toewijzing Wsnp verzoek niet aannemelijk is, toch opheffing beslag inboedel
- Verzoek tot schorsing executie inboedelgoederen afgewezen na belangenafweging
- Verzoek schorsing verkoop afgewezen: laat ingediend en toelating wsnp niet aannemelijk
- Verzoek schorsing openbare verkoop auto afgewezen, alternatieve oplossing eigen auto mogelijk
Meer informatie:
Werkwijze beslag op inboedel
Om beslag op inboedel te leggen geldt de volgende werkwijze:
- Betekening executoriale titel (vonnis, dwangbevel) aan debiteur
- Bevel tot betaling binnen 2 dagen (vaak tegelijk met betekening)
- Betekening beslagexploot aan debiteur.
- Opmaken proces-verbaal van beslag. De deurwaarder moet nauwkeurig
beschrijven op welke goederen hij beslag legt. Het proces-verbaal moet binnen 3 dagen aan de debiteur worden betekend. - Aanzegging dag en uur van de verkoop (samen met proces-verbaal of binnen 3 dagen na betekening daarvan).
- Aankondiging verkoop door aanslaan biljet (aanplakken op deur of raam).
- Aankondiging verkoop in plaatselijk dagblad. Dit hoeft niet te gebeuren wanneer de in beslag genomen zaken minder dan € 180,-- waard zijn.
- Verkoop bij opbod.
Om de goederen nauwkeurig te beschrijven is het doorgaans nodig dat de deurwaarder in de woning komt. Wanneer betrokkene niet meewerkt kan de deurwaarder met de sterke arm (politie die tevens hulpofficier van justitie is) alsnog naar binnen. Hier komt dan een slotenmaker aan te pas, wat de nodige extra kosten met zich meebrengt.
Soms kan de deurwaarder door het raam zien en de goederen beschrijven. Dit zogenaamde ‘raambeslag’ is toegestaan, mits de omschrijving van de goederen nauwkeurig is.
Uitspraken:
- Beslag inboedel zonder nauwkeurige beschrijving welke zaken in beslag zijn genomen
- Vermelden zaken in proces-verbaal: niet gebaseerd op waarneming deurwaarder
- Raambeslag toegestaan mits beschrijving goederen nauwkeurig
- Ten onrechte aankondiging beslag op goederen moeder voor schuld minderjarige zoon
- Beslag ten laste van vennootschap ten onrechte op inboedel woning
- Noodzaak adresverificatie vlak voor beslaglegging. Debiteur woont niet meer op adres
- Openbare verkoop aangeplakt op verkeerd adres
- Verzet tegen openbare verkoop goederen door eigenaar die niet de debiteur is
- Beslag inboedel bij tijdelijke inwoning: onderzoeksplicht deurwaarder ivm eigendom
- Derde pretendeert eigendom beslagen goederen: onderzoeksplicht deurwaarder
- Geen zekerheid verstrekt over tijdstip opheffing beslag inboedel
- Slot na binnentreden vervangen: sleutel ten onrecht aan buren gegeven
- Schuldenaar niet afwezig: ten onrechte kosten aanwezigheid slotenmaker
- Geen apart Btag-tarief voor aanzegging beslag op inboedel (braakexploot)
- Voldoende ingespannen voor voldoende gegadigden bij openbare verkoop motoren
Kosten beslag op inboedel
| Stap | Beslag op inboedel (tarieven 2012) | Kosten | |
| 1 | Betekening executoriale titel (vonnis, dwangbevel) aan debiteur | € | 73,31 |
| 2 | Betekening beslagexploot aan debiteur en opmaken proces-verbaal van beslag. De deurwaarder moet nauwkeurig beschrijven op welke goederen hij beslag legt. | € | 100,18 |
| 3 | Betekening proces-verbaal aan schuldenaar binnen drie dagen na inbeslagneming (vaak wordt dit samengevoegd met het beslagexploot) | € | 64,49 |
| 4 | Aanzegging dag en uur van de verkoop (samen met proces-verbaal of binnen 3 dagen na betekening daarvan) | € | 60,26 |
| 5 | Aankondiging verkoop door aanslaan biljet (aanplakken op raam of deur) | € | 75,36 |
| 6 | Aankondiging verkoop in dagblad* | € | 500,00 |
| 7 | Openbare verkoop | € | 263,73 |
| Totaal | € | 1137,33 | |
| * De advertentiekosten verschillen uiteraard per krant |
Wanneer betrokkene niet thuis is komen er nog kosten van een slotenmaker bij.